2027 yildan suv qarzi bo‘lganlarning elektr to‘lovi cheklanishi mumkin
O‘zbekistonda suv tarmog‘i va kanalizatsiya xizmati uchun to‘lanmagan qarz elektr energiyasini to‘lashga to‘sqinlik qilishi mumkin. Bu qoida 2027 yil 1 yanvardan kuchga kirishi ko‘zda tutilmoqda.
HayotO‘zbekistonda suv tarmog‘i va kanalizatsiya xizmati uchun to‘lanmagan qarz elektr energiyasini to‘lashga to‘sqinlik qilishi mumkin. Bu qoida 2027 yil 1 yanvardan kuchga kirishi ko‘zda tutilmoqda.
Ammo bu bir kunda bo‘lib qolmaydi. Qarzingiz paydo bo‘lishi bilan darhol elektr to‘lovingiz bloklanmaydi. Yangi tartib bir necha bosqichdan iborat va har bir bosqichda sizga imkoniyat beriladi.
Qarz uchun nima bo‘ladi
Tartib qarzning miqdoriga qarab ikki yo‘nalishda ketadi.
1 000 BHM gacha, ya’ni 440 million so‘mgacha bo‘lgan qarzlar notarius orqali undiriladi. Bu tezroq va sudga borgandan ko‘ra odatda kamroq vaqt oladi.
440 million so‘mdan oshgan qarzlar sud orqali hal qilinadi. Sud ijrochisi ishga kirishadi, ijro hujjati rasmiylashtiriladi.
Faqat shu bosqichdan keyin, ya’ni ijro hujjatiga qaramay majburiyat bajarilmagan bo‘lsa, iste’molchiga elektr to‘lovini amalga oshirish imkoniyati cheklanishi mumkin.
Boshqacha aytganda: avval bildirishnoma, keyin notarius yoki sud, keyin ijro hujjati, undan keyin ham to‘lamasangiz, elektr to‘lovi masalasi tug‘iladi. Bu bir necha hafta yoki oylik jarayon.
Kimga bu qoida tegishli emas
Yagona ijtimoiy himoya reestrida ro‘yxatdan o‘tgan oilalarga yangi tartib tatbiq etilmaydi. Demak, muhtoj oilalar, nogironligi bor fuqarolar va shunga o‘xshash toifalar bu mexanizmdan chetda qoladi.
Agar sizning oilangiz reestrda bor, lekin bilmayongan bo‘lsangiz, mahallangizdan yoki ijtimoiy himoya bo‘limidan aniqlashtirish o‘rinli.
Qarz qanchalik katta
«Uzsuvta’minoti» ma’lumotlariga ko‘ra, 1 oktyabr holatiga iste’molchilarning suv ta’minoti va kanalizatsiya xizmatlari bo‘yicha umumiy qarzi 542,6 milliard so‘mga yetgan. Shundan 430,7 milliard so‘m aholi hissasiga to‘g‘ri keladi, 111,8 milliard so‘m esa yuridik shaxslarga.
Bu raqamlar yangi qoidaning nega paydo bo‘lgani haqida ko‘p narsani aytadi. Tarmoq qarzdorlik sababli ishlash qobiliyatini yo‘qotmoqda, davlat esa undiruvning yangi mexanizmini qidirmoqda.
Elektr to‘lovini cheklash: bu qanday ishlaydi
Elektr energiyasini to‘lash imkoniyatining cheklanishi suv tashkilotining bevosita elektr tarmoqlarini o‘chirishi emas. Bu to‘lov tizimi orqali amalga oshiriladi: qarzkor iste’molchi elektr hisobini to‘lashga urinsaki, tizim uni o‘tkazmasligi yoki cheklangan holda o‘tkazishi mumkin.
Aniq texnik mexanizm hali e’lon qilinmagan. 2027 yil yanvargacha bu tartibni qanday joriy etish aniqroq bo‘lishi kerak.
Shunga e’tibor bering: bu elektr energiyasini bermaslik emas, elektr to‘lovini amalga oshirishning cheklanishi. Ikki narsa farqli. Lekin amaliyotda oqibat bir xil bo‘lishi mumkin, chunki to‘lamasangiz elektr tarmoq tomonidan o‘chirilib qo‘yiladi.
Nima qilish kerak hozir
Agar suv xizmati uchun qarzingiz bo‘lsa, 2027 yilgacha vaqt bor. Lekin bu vaqtni passiv kutish bilan o‘tkazmaslik ma’qul, chunki notarius yoki sud jarayoni o‘zi ham vaqt, asab va qo‘shimcha xarajat talab qiladi.
Birinchi qadam: «Uzsuvta’minoti» yoki shahar suv tashkilotiga murojaat qilib, qarzingiz bormi, qancha ekanini aniqlashtiring. Har doim ham bildirishnoma pochta orqali kelaveravermaydi.
Ikkinchi qadam: agar qarz bor bo‘lsa va bir vaqtda to‘lash qiyin bo‘lsa, bo‘lib to‘lash imkoniyati bormi, deb so‘rang. Ko‘p hollarda tashkilotlar murosaga boradi.
Uchinchi qadam: oilangiz yagona ijtimoiy himoya reestrida ro‘yxatdan o‘tganmi yoki o‘tmaganmi, shuni tekshiring. Bu yangi tartibdan himoyalanish uchun asosiy shartlardan biri.
Muhim nuance
Bu qoida hali tasdiqlangan emas, 2027 yil 1 yanvardan «kuchga kirishi mumkin» deb e’lon qilingan. Kutilmagan o‘zgarishlar bo‘lishi mumkin, tartib aniqroq shakllanishi mumkin. Ammo yo‘nalish aniq: davlat suv xizmati uchun qarz undirishning yangi mexanizmlarini izlayapti va elektr to‘lovi bilan bog‘lash shulardan biri.
O‘zbekistonda kommunal xizmatlar va ularning to‘lov shartlari haqida ko‘proq bilib olish uchun Tiyn.uz katalogiga murojaat qilishingiz mumkin.