Avtokreditda nol foiz: to‘liq narx undan ko‘ra ko‘proq
Reklama shitobida «0% avtokreditda» ko‘rganingizda, bu kredit bepul degani emas. Foiz stavkasi nolga teng bo‘lishi mumkin, lekin shu bilan birga to‘lashingiz kerak bo‘lgan xarajatlar ro‘yxati boshlanadi. Qayerda nima yashiringanini bilsangiz, shartnomaga imzo chekishdan oldin uyquingiz buzilib ketma
AvtoReklama shitobida «0% avtokreditda» ko‘rganingizda, bu kredit bepul degani emas. Foiz stavkasi nolga teng bo‘lishi mumkin, lekin shu bilan birga to‘lashingiz kerak bo‘lgan xarajatlar ro‘yxati boshlanadi. Qayerda nima yashiringanini bilsangiz, shartnomaga imzo chekishdan oldin uyquingiz buzilib ketmaydi.
Nol foiz qanday ishlaydi
Avtodiler yoki ishlab chiqaruvchi bank bilan bitim tuzadi: bank xaridorga foizsiz kredit beradi, diler esa bu imtiyoz uchun bankka alohida to‘laydi. Xaridor foizni to‘lamaydi, lekin diler o‘z xarajatini avval mashina narxiga qo‘shib qo‘ygan bo‘lishi mumkin. Bu aktsiyaning shartlari bank va dilerga qarab farq qiladi: Asakabankda UzAuto Motors avtomobillari uchun 0% stavkali kredit muddati 60 oygacha, boshlang‘ich to‘lov 30% dan, Ipoteka-bankda Super Chevy dasturi bo‘yicha ham 60 oy, boshlang‘ich to‘lov 25% dan (3-iyul 2026 holatiga ko‘ra). Shartlar bankda aniqlanadi, chunki aktsiya istalgan vaqt o‘zgarishi mumkin.
Foiz stavkasi nolga teng bo‘lsa ham, kredit shartnomasi imzolanganda boshqa xarajatlar paydo bo‘ladi.
KASKO: majburiy yoki ixtiyoriy?
Ko‘pchilik avtokreditlarda bank mashina garov sifatida turadi. Garovni himoya qilish uchun bank KASKO sug‘urtasini talab qiladi. KASKO avtomobilni o‘g‘irlik, avaria, tabiiy ofat va boshqa xavflardan sug‘urta qiladi.
KASKO majburiyligi shartnomada yoki infovara qasida ko‘rsatiladi. Agar sug‘urta qilinmasa, bank kredit berishni rad etishi yoki stavkani oshirishi mumkin. KASKO narxi avtomobildagi garov qiymatining bir necha foizini tashkil etadi va har yili to‘lanadi. Foiz stavkasi nol bo‘lsa ham, yillik KASKO to‘lovi kredit davomida sezilarli summaga to‘planadi.
Muhim: ba’zi banklar faqat o‘z sherik sug‘urta kompaniyalaridan KASKO olishni talab qiladi. Bozorda arzonroq variantlar bo‘lsa ham, tanlov cheklanadi. Bu holat shartnomada «akkreditatsiya qilingan sug‘urta kompaniyalari ro‘yxati» deb ko‘rsatilgan bo‘lishi kerak.
Boshqa majburiy xarajatlar
Hayot sug‘urtasi. Ba’zi banklarda kredit oluvchining hayotini va mehnat qobiliyatini sug‘urta qilish ham shartlardan biri sifatida keladi. Bu xarajat ham yillik.
Ro‘yxatdan o‘tkazish va baholash. Mashina garov sifatida ro‘yxatdan o‘tkaziladi. Baholash xizmati uchun alohida to‘lov olinishi mumkin.
Kredit berish komissiyasi. Ayrim mahsulotlarda bir martalik komissiya qayd etilgan. Bu raqam shartnomada aniq yozilib turishi shart.
Hisobvaraqni yuritish to‘lovi. Kam uchraydi, ammo ba’zi eski mahsulotlarda saqlanib qolgan. Shartnomani diqqat bilan o‘qing.
PSK: haqiqiy narx shu yerda
PSK (kreditning to‘liq qiymati) ko‘rsatkichi foiz stavkasidan farqli: unda barcha majburiy to‘lovlar, komissiyalar va sug‘urta hisoblangan bo‘ladi. Qonunga ko‘ra, bank PSKni shartnoma imzolashdan oldin ko‘rsatishi shart. Agar nol stavkali kreditda KASKO va boshqa xarajatlar majburiy bo‘lsa, PSK noldan yuqori bo‘ladi.
PSKni nominal stavka bilan taqqoslang. Agar stavka 0%, ammo PSK ancha yuqori bo‘lsa, bu barcha yashirin xarajatlar o‘sha raqamda hisobga olinganini ko‘rsatadi.
Infovara qasida nima qidirish kerak
Markaziy bank talabiga ko‘ra, har bir kredit bo‘yicha infovara qa (ma’lumot varag‘i) berilishi majburiy. Bu hujjat A4 formatidagi bir varaq bo‘lib, standart ko‘rinishda tuziladi. Infovara qada:
- PSK (kreditning to‘liq qiymati)
- Nominal stavka
- Oylik to‘lov miqdori
- Majburiy sug‘urtalar ro‘yxati
- Bir martalik va davriy komissiyalar
Infovara qani so‘ramang: bank berishga majbur. Sug‘urta majburiyligi va sherik kompaniyalar ro‘yxati bu hujjatda ko‘rsatilmagan bo‘lsa, bank xodimidan yozma ravishda so‘rang.
Shartnomada nimalarga e’tibor berish kerak
Shartnomaning quyidagi bandlarini o‘qib chiqing:
- Garov bo‘yicha talablar. KASKO majburiyligi, sug‘urta kompaniyasi tanlash huquqi.
- Shartlar o‘zgarishi holati. Bank aktsiya shartlarini o‘zgartirsa nima bo‘ladi?
- Muddatidan oldin to‘lash. Jarimalar yoki cheklovlar bor-yo‘qligi.
- To‘lov jadvalining formati. Annuitet yoki differensial: ikkinchisida dastlabki to‘lovlar katta, lekin umumiy ortiqcha to‘lov kamroq bo‘ladi.
Boshlang‘ich to‘lov: kamroq bermang deb shoshilmang
Ma’lumotlarimizda boshlang‘ich to‘lov 20% dan boshlanadi: Kapitalbankning «Qulay Nasiya I» va «Qulay Nasiya II» mahsulotlarida (3-iyul 2026 holatiga ko‘ra). Ko‘pchilik dasturlarda 25–30% dan boshlaydi. Boshlang‘ich to‘lov qanchalik katta bo‘lsa, kredit summasi shunchalik kam va umumiy xarajat kamroq.
Ammo kreditga kiritilmagan summani qo‘lda saqlab, KASKO va boshqa to‘lovlarni qoplash uchun ajratib qo‘yish ham mantiqli. Hisob-kitob qiling: boshlang‘ich to‘lovga qo‘shimcha pul sarflasangiz yoki birinchi yilgi KASKO uchun saqlab qolsangiz, qaysi variant qulay.
Nima qilish kerak
Avtokreditga ariza berishdan oldin bankdan ikki narsa so‘rang: infovara qa va sherik sug‘urta kompaniyalari ro‘yxati. Infovara qadagi PSK raqamini nominal stavka bilan solishtiring. KASKO majburiy bo‘lsa, bir necha sug‘urta kompaniyasidan narx so‘rang, ro‘yxatdagi kompaniyalardan tanlash mumkin bo‘lsa. Shartnomaning garov va sug‘urtaga oid bandlarini o‘qib, noaniq joylarni imzo chekmasdan oldin aniqlashtiring.
Joriy dasturlarni solishtirish va shartlarni ko‘rish uchun /avtokredit bo‘limiga o‘ting.