KirishKirish
UZRU
Pul· 12-noyabr, 2026· 4 daqiqa o‘qish

Kredit kafilligiga rozi bo‘lish: shartnomada nima yozilgan va nima uchun bu faqat "bir parcha qog‘oz imzolash" emas

Yaqin odamingiz kredit olayotganda kafil bo‘lishingizni so‘radi. "Formalitet, hech narsa bo‘lmaydi" deydi. Aynan shu paytda eng ko‘p xato qilinadi.

Yangilangan: 21-noyabr, 2026
Kredit kafilligiga rozi bo‘lish: shartnomada nima yozilgan va nima uchun bu faqat "bir parcha qog‘oz imzolash" emasPul

Yaqin odamingiz kredit olayotganda kafil bo‘lishingizni so‘radi. "Formalitet, hech narsa bo‘lmaydi" deydi. Aynan shu paytda eng ko‘p xato qilinadi.

Kafil kim va u nimani imzolaydi, oddiy tilda ko‘rib chiqaylik.

Kafil bu qarz oluvchi emas, lekin bank uchun amalda farqi yo‘q

Kafil kredit shartnomasi tuzilganda alohida hujjatga imzo chekadi: kafilllik shartnomasi. Bu hujjatda yoziladi: agar qarz oluvchi to‘lay olmasa, to‘lovni kafil amalga oshiradi. Bank qarz oluvchidan urinib ko‘rib keyin kafil tomonga o‘tishi shart emas. Ko‘p holatlarda bank ikkalasiga bir vaqtda da’vo qo‘yish huquqiga ega.

Qarz oluvchi bitta to‘lovni o‘tkazib yubordi. Bank kafil telefoniga qo‘ng‘iroq qiladi. Sizning kreditingiz yo‘q, ammo muammo sizning eshigingizni taqillatadi.

Kredit shartlari qanday ko‘rinishda bo‘lishi mumkin

Ma’lumotlar bazasidagi misollarga qarasak: Xalq bankining «Green» iste’mol krediti (2026-yil 2-iyul holatiga ko‘ra) 100 000 000 so‘mgacha, 60 oygacha muddatga, yiliga 20% dan beriladi. Shunga o‘xshash shartlarda Agrobank «Yashil energiya» krediti, Aloqabank «Yashil» iste’mol krediti, Orient Finans bank «Green» krediti ham mavjud: summa 100 000 000 so‘mgacha, muddat 36–60 oy, stavka yiliga 20% dan.

Bu summalar va muddatlar kichik emas. Agar siz kafil bo‘lsangiz, aynan shu majburiyat sizning zimmangizga ham o‘tadi.

Kafil nima xavf ostiga qo‘yadi

Kredit tarixi. Qarz oluvchi kechiktirsa, bu kechikish kafilning kredit tarixiga ham tushadi. Keyinroq o‘zingiz uchun ipoteka yoki avtokredit olmoqchi bo‘lsangiz, bank bu yozuvni ko‘radi.

O‘z kreditingizni olish imkoniyati. Kafil bo‘lgan shartnoma sizning «yuk»ingizga kiritiladi. Bank sizning daromadingizni baholaganida, bu majburiyatni ham hisobga oladi. Xuddi siz o‘sha kreditni olayotgandek.

Mol-mulk. Qarz oluvchi to‘lay olmadi, siz ham to‘lamadingiz: sud yo‘li bilan kafilning bank hisobvarag‘idagi pul, hatto ba’zi hollarda mulki ham undirilib olinishi mumkin. Bu nazariy xavf emas, bu shartnomaning to‘g‘ridan-to‘g‘ri mexanizmi.

Munosabatlar. Pul masalasi eng yaqin odamlar o‘rtasidagi munosabatni buzadi. Kafil bo‘lib, keyin "do‘stim meni xavf ostiga qo‘ydi" degan holatda qolmaslik uchun hamma narsani oldindan gaplashib olish kerak.

"0% stavka" kredit ham bepul emas

Ba’zi mahsulotlarda, masalan Xalq bankining OPEN bo‘lib to‘lash yoki Nasiya kreditida stavka 0% deb ko‘rsatilgan (2026-yil 2-iyul holatiga ko‘ra). Lekin nol stavka kredit bepulligini anglatmaydi. Bu aksiya sharti, uning tafsilotlarini bankdan alohida aniqlash kerak. Majburiy sug‘urta, komissiya yoki boshqa to‘lovlar bo‘lishi mumkin. Kafil bo‘lishdan oldin ushbu shartlarni qarz oluvchi bilan birga bankda aniqlashtiring.

Oldindan gaplashib qo‘yish kerak bo‘lgan narsalar

Kafil bo‘lishga rozi bo‘lishdan oldin qarz oluvchi bilan stol atrofida o‘tirib, bir nechta savolga javob oling:

Qanday to‘lov rejasi bor? Qarz oluvchi oylik to‘lovni qanday to‘laydi, manbasi nima? Ish joyi barqarormi, daromad kredit muddatiga yetadimi?

Agar bitta to‘lovni o‘tkazib yuborsa nima bo‘ladi? Siz buni qanday bilib olasiz? Bank sizga xabar beradimi yoki qarz oshib ketguncha hech narsa sezmaysiz?

Kreditni muddatidan oldin to‘lash imkoni bormi? Ba’zi mahsulotlarda bunga cheklov bor. Bu muhim, chunki vaqtdan oldin yopilgan kredit kafilni tezroq ozod qiladi.

Kafilllikdan chiqish mumkinmi? Qoida bo‘yicha kafil shartnomani bankka bildirib, faqat ma’lum shartlar bajarilganda (masalan, boshqa kafil topilganda) chiqishi mumkin. Bu hamma mahsulotda ham ishlayvermasligi mumkin.

Shartnomani imzolashdan oldin nimalarga e’tibor bering

Bankda sizga kafilllik shartnomasini ko‘rsatishadi. Shoshmasdan o‘qing va quyidagilarga ahamiyat bering:

  • Qarz summasi va muddat aniq yozilganmi? Ular qarz oluvchi aytgan raqamlarga to‘g‘ri keladimi?
  • Kafilning majburiyati qanday: faqat asosiy qarz uchunmi, foizlar va jarimalar uchun ham? Ko‘pincha jarimalar ham kafilga yuklanadi.
  • Bank sizga qachon murojaat qilishi mumkin: faqat qarz oluvchi to‘lamagandanmi, yoki bir vaqtda?
  • Kafilllik muddati kredit muddatiga tengmi yoki undan uzunmi?

Agar shartnomadagi biror band tushunarsiz bo‘lsa, bankdan yozma tushuntirish so‘rang. Bu sizning huquqingiz.

Rozi bo‘lishdan oldin bir bor o‘ylab ko‘ring

Kafil bo‘lish yaqin odamga yordam berish. Lekin bu yordamning aniq narxi bor: kredit tarixi xavfi, o‘z kreditingizni olish imkoniyatining qiyinlashuvi, qarz oluvchi to‘lay olmagan taqdirda moddiy mas’uliyat.

Agar rozi bo‘lsangiz, bir narsa qiling: shartnomaning o‘z nusxasini oling va uni saqlab qo‘ying. Muammo yuzaga kelganda unda nima yozilganligini bilishingiz kerak bo‘ladi.

Kredit takliflari bilan tanishib chiqish uchun /kredit bo‘limiga o‘ting.

Kredit bo‘yicha eng yaxshi takliflar
Barcha takliflar →