Migratsiyadan qaytadigan pul ko‘paydi, ammo ketayotganlar soni kamaydi
O‘n yil ichida chet elda ishlaydigan o‘zbekistonliklar soni ikki barobarga qisqardi. Pul o‘tkazmalari esa to‘rt barobarga o‘sdi. Bu raqamlar bitta narsani ko‘rsatadi: kamroq odam bormoqda, lekin ular avvalgidan ko‘proq topib kelmoqda. Shavkat Mirziyoyev endi bu jarayonni tartibga solishni hokim, elc
HayotO‘n yil ichida chet elda ishlaydigan o‘zbekistonliklar soni ikki barobarga qisqardi. Pul o‘tkazmalari esa to‘rt barobarga o‘sdi. Bu raqamlar bitta narsani ko‘rsatadi: kamroq odam bormoqda, lekin ular avvalgidan ko‘proq topib kelmoqda. Shavkat Mirziyoyev endi bu jarayonni tartibga solishni hokim, elchi va texnikumlarga topshirdi.
Topshiriqning mohiyati oddiy: odam chegara hatlab o‘tishdan oldin uchtasini bilishi kerak. Qayerda ishlashini. Qancha olishini. Kimga murojaat qilishi mumkinligini.
Hozir qanday ko‘rinadi
Tashkiliy migratsiya hozir 27 mamlakatni qamrab oladi. Bu rasmiy kanal orqali borish mumkin bo‘lgan yo‘nalishlar. Ammo ko‘pchilik hali ham norasmiy yo‘l tanlaydi, chunki u tezroq ko‘rinadi va hujjat talab qilmaydi.
Muammo shundaki, norasmiy ketish hujjatsiz ham, himoyasiz ham qoldiradi. Shartnoma yo‘q, ish beruvchi o‘zgartirishi mumkin, to‘lov kamayishi mumkin, hech kim oldingizga javob bermaydi. Ayni shu vaziyatlar pul o‘tkazmalar hajmini oshirmaydi, aksincha odam uyiga kam narsani olib qaytadi yoki umuman qaytolmaydi.
Nima o‘zgarishi kutilmoqda
Prezident topshirig‘i uch yo‘nalishda ishlaydi.
Hokim darajasida. Viloyat va tuman hokimligi kimlarning ketayotganini va qayga ketayotganini bilishi kerak. Bu nafaqat statistika, balki muammoli holatda odam bilan aloqa qilish imkoniyati.
Elchiliklar darajasida. Chet eldagi o‘zbekiston fuqarosi muammoga duch kelganda elchiligi unga yordam bera olishi kerak. Bunday tizim rasmiy bo‘lishi uchun elchilar faol rol o‘ynashi kutilmoqda, hujjatlar tayyor bo‘lishini kutib o‘tirish emas.
Texnikumlar darajasida. Bu belki eng muhim qism. Odam faqat malaka o‘rganib chiqishi emas, balki qaysi mamlakatda, qaysi sohada, qanday shartlarda ishlashini bilgan holda chiqishi kerak. Texnikum tayyorgarlik jarayoniga ish joyini topish va shartnoma tushunishni ham kiritadi.
Nima uchun bu raqamlar ajablantiradi
O‘n yil ichida chet elda ishlaydiganlar soni ikki barobarga qisqardi, pul o‘tkazmalari to‘rt barobarga o‘sdi. Bu qanday bo‘ladi?
Bir qismini valyuta kursi o‘zgarishi bilan tushuntirish mumkin. Lekin asosiy sabab boshqa: ketayotgan odamlar avvalgidan ko‘proq ixtisoslashgan. Past malakali ishchi bir mamlakatdan ikkinchisiga o‘tib yuradi va oz topadi. Ixtisosli mutaxassis bir joyda ishlaydi, shartnoma tuzadi va barqaror maosh oladi.
Davlat siyosati aynan shu farqni kattalashtirishni maqsad qilmoqda. Ko‘proq odam emas, yaxshiroq sharoitda ishlaydigan odamlar.
O‘quvchi uchun bu nimani anglatadi
Agar siz yoki yaqiningiz chet elda ishlashni o‘ylayotgan bo‘lsa, rasmiy kanal orqali borishni tekshirishga arziydi. Bu sekinroq, ammo bir nechta narsani beradi: oldindan ma’lum bo‘lgan ish joyi, yozma shartnoma, elchilikning ma’lumot bazasida turishingiz.
Shartnomada nimaga e’tibor berish kerak:
- Ish haqi qanday hisoblanadi (soatiga, oyiga yoki ishga).
- Turar joy to‘lovini kim qoplaydi.
- Kasalxona yoki jarohatlanganda nima bo‘ladi.
- Shartnomani buzish sharti qanday.
Nomaqbul taklif belgilari ham bor. Ish beruvchi ko‘rsatilmagan. Haq faqat og‘zaki aytilgan. Pasportni topshirishni so‘rashyapti. Bu hollarda rasmiy kanal orqali tekshirmasdan bormaslik kerak.
Pul o‘tkazmalari amalda
Topgan pulingizni uyga yuborishda ham bir nechta narsa rol o‘ynaydi. Qanday kanal ishlatilishi: bank o‘tkazmasi, xalqaro tizim yoki valyuta almashinuvi. Komissiya, kurs va o‘tkazish muddati har biri uchun boshqacha.
Tiyn.uz valyuta kurslari bo‘limida turli tizimlar bo‘yicha joriy ma’lumotlarni ko‘rishingiz mumkin. Bu bir marta tekshirib qo‘yish va har yuborishda bir oz ko‘proq yetib borishi uchun yetarli.
Migratsiya siyosati qayga ketmoqda
Hozirgi yo‘nalish aniq: tashkiliy migratsiyani kengaytirish, 27 mamlakatdan ko‘proqqa chiqish va norasmiy ketishni kamaytirish. Buning uchun davlat odamga zarur bo‘lgan ma’lumotni ketishdan oldin bermoqchi.
Bu foydali, ammo ishlaydigan tizimga aylanishi uchun vaqt kerak. Hozir esa eng amaliy qadam shunday: rasmiy yo‘nalishlar ro‘yxatini tekshiring, texnikum yoki mehnat agentligidagi tashkiliy dasturlar haqida so‘rang, shartnomasiz va ish joyi ko‘rsatilmasdan ketmang.
Pul yashab bo‘lgach, emas, ketishdan oldin sanash kerak.