KirishKirish
UZRU
Hayot· 9-noyabr, 2026· 3 daqiqa o‘qish

Toshkent changidan himoya: ikki dendropark, to‘rt ko‘l va «Yashil kamar»

Toshkent changiga qarshi yangi reja tayyor: ikki dendropark, to‘rt sun’iy ko‘l, «Yashil kamar» va yo‘llar bo‘ylab ko‘kalamzorlashtirish. Bu faqat shahar ko‘rinishini o‘zgartirishga urinish emas, balki havo sifatiga ta’sir ko‘rsatadigan tizimli qadam.

Yangilangan: 22-noyabr, 2026
Toshkent changidan himoya: ikki dendropark, to‘rt ko‘l va «Yashil kamar»Hayot

Toshkent changiga qarshi yangi reja tayyor: ikki dendropark, to‘rt sun’iy ko‘l, «Yashil kamar» va yo‘llar bo‘ylab ko‘kalamzorlashtirish. Bu faqat shahar ko‘rinishini o‘zgartirishga urinish emas, balki havo sifatiga ta’sir ko‘rsatadigan tizimli qadam.

Poytaxtda allaqachon umumiy maydoni 333 gektar bo‘lgan ikki dendropark barpo etilmoqda. Bundan tashqari, shahar atrofini o‘rab oladigan «Yashil kamar» uchun yana 330 gektar yer ajratilgan. Rejada to‘rtta sun’iy ko‘l, favvoralar, yo‘llar bo‘ylab ko‘kalamzorlashtirish va chiqindilar ustidan kuchaytirilgan nazorat ham bor.

Nega bu chang muammosi bilan bog‘liq

Toshkent changining bir qismi transport va qurilishdan keladi. Lekin ko‘p qismi boshqacha ishlaydi: quruq tuproq shamol bilan ko‘tariladi, o‘simlik yo‘q joyda tutib qoladigan narsa ham yo‘q. Daraxtlar va ko‘katlar tuproqni ushlab turadi, shamol tezligini pasaytiradi, havo namligini oshiradi.

Sun’iy ko‘llar va favvoralar ham shu maqsadga xizmat qiladi. Suv sathi havoni namlaydi, bu esa changning pastga cho‘kishiga yordam beradi. Ko‘cha bo‘yidagi daraxtlar esa avtomobil chiqindilarini to‘g‘ridan-to‘g‘ri nafas yo‘llariga yetib borishini qiyinlashtiradi.

333 gektar va yana 330 gektar

Ikki dendropark birgalikda 333 gektar maydoni bilan shahar ichida barpo etilmoqda. Dendropark oddiy bog‘dan farq qiladi: u turli xil daraxt va butalar to‘plami bo‘lib, ko‘pincha ilmiy va ta’lim maqsadlarida ham ishlatiladi. Lekin muhim narsa shundaki, bu hududlar shahar issiqlik orollarini pasaytiradi va shamol bilan keladigan changni ushlab qoladi.

«Yashil kamar» uchun ajratilgan 330 gektar shahar chegarasi bo‘ylab halqa hosil qilishi kerak. Bu g‘oya yangi emas: Yevropa shaharlarida bunday ko‘k zonalar shunday yaratilgan va ular shaharga kiruvchi chang va ifloslangan havo miqdorini sezilarli kamaytirgan. Toshkentda bunday kamarning samarasi ko‘proq sezilishi mumkin, chunki shahar atrofidagi quruq yerlar changning asosiy manbayi hisoblanadi.

Faqat ko‘kalamzorlashtirish emas

Reja bir nechta yo‘nalishni qamrab oladi. Ko‘kalamzorlashtirish va ko‘llar havo namligiga ta’sir qilsa, chiqindilar ustidan kuchaytirilgan nazorat boshqacha muammoni hal qiladi: zavod va korxonalardan chiqadigan zaharli moddalar chang bilan birga nafas yo‘llariga kirishi eng xavfli holat.

Yo‘llar bo‘ylab ko‘kalamzorlashtirish ham alohida ahamiyat kasb etadi. Transport harakatining eng yuqori darajasida daraxtlar bo‘lmagan ko‘chalar va bo‘lgan ko‘chalar havo sifati bo‘yicha sezilarli farq ko‘rsatadi. Barglar nafas olayotgandek ishlaydi: karbonат angidridni yutib, kislorod chiqaradi va havo zarrachalarini o‘ziga yopishtirib qoladi.

Bu o‘zgarish qachon seziladi

To‘g‘ri kutish muhim. Daraxtlar ekib, ertaga natija ko‘rish mumkin emas. Dendroparklar va «Yashil kamar» o‘z samarasini bir necha yil ichida ko‘rsata boshlaydi, to‘liq ta’sir esa daraxtlar yetilgach, ya’ni ancha keyinroq seziladi. Sun’iy ko‘llar va favvoralar esa tezroq ishlaydi, ayniqsa issiq va quruq yoz kunlari.

Chiqindilar ustidan kuchaytirilgan nazorat ham bir kechada natija bermaydi. Lekin bu qoidalar qog‘ozda qolmasa va amalda ishlasa, havo sifatiga ta’siri barcha yashillashtirish loyihalaridan tezroq sezilishi mumkin.

Shahar yashilligi va ko‘chmas mulk

Yashil zonalar atrofidagi kvartiralarga bo‘lgan talab odatda yuqoriroq bo‘ladi. Bu o‘zgarishlar faqat sog‘liq uchun emas, shahar muhiti uchun ham muhim. Park yoki ko‘l yaqinidagi mahalladagi hayot sifati boshqacha.

Shu bilan birga, 333 va 330 gektarlik loyihalar amalga oshadimi, qanday muddatda tugallanadi va qanchalik sifatli bo‘ladi, bu alohida savol. Poytaxtda ilgari ham yirik shahar loyihalari e’lon qilingan va ularning bir qismi rejalashtirilgandek yakunlanmagan. Shuning uchun bu rejalarni kuzatib borish va natijalarni vaqti-vaqti bilan tekshirish aqllilik.

Nima qilish mumkin

Agar siz Toshkentda yashasangiz va chang muammosi sizga bevosita ta’sir qilsa, bir nechta amaliy qadam bor.

Bino tanlashda yashil zonalarga yaqinligiga e’tibor bering. Dendroparklar qurilishi tugagach, atrofdagi hududlarda havo sifati yaxshilanishi kutiladi.

Shahar loyihalari haqida axborotni kuzatib boring. «Yashil kamar» qaysi hududlarda quriladi, bu sizning mahallangizdagi ko‘kalamzorlashtirish rejalariga qanday ta’sir qiladi, bularni mahalliy hokimlik resurslarida tekshirish mumkin.

Uyda havo tozalagichlar va nam tozalash usullarini ishlatish ham qisqa muddatda yordam beradi: tashqi havo yaxshilanmaguncha, ichki muhit ustidan o‘zingiz nazorat qilishingiz mumkin.

Toshkentning chang muammosi bir loyiha bilan hal bo‘lmaydi. Lekin dendroparklar, «Yashil kamar» va sun’iy ko‘llar birgalikda ishlasa, bu haqiqiy va sezilarli qadam bo‘ladi.