KirishKirish
UZRU
Hayot· 6-noyabr, 2026· 4 daqiqa o‘qish

Xorijdagi ish staji endi pensiyaga hisoblanishi mumkin: kimga va qanday

O‘zbekiston allaqachon uchta davlat bilan ish stajini o‘zaro tan olish borasida kelishib olgan. Endi shunga o‘xshash bitimlarni yangi mamlakatlar bilan tuzish rejalashtirilmoqda.

Yangilangan: 21-noyabr, 2026
Xorijdagi ish staji endi pensiyaga hisoblanishi mumkin: kimga va qandayHayot

O‘zbekiston allaqachon uchta davlat bilan ish stajini o‘zaro tan olish borasida kelishib olgan. Endi shunga o‘xshash bitimlarni yangi mamlakatlar bilan tuzish rejalashtirilmoqda.

Millionlab o‘zbekistonlik xorijda ishlaydi. Ko‘pchiligi bir kun qaytib kelib, pensiya olishni kutadi. Lekin bu yerda noqulay savol paydo bo‘ladi: xorijdagi o‘sha yillar nimaga sanalmagan bo‘lsa-chi?

Muammo nimada

Pensiya staj bo‘yicha hisoblanadi. Hech qanday kelishuv bo‘lmagan taqdirda, boshqa mamlakatdagi ish muddati O‘zbekistonda rasman inobatga olinmaydi. Inson Rossiyada, Koreya Respublikasida yoki Germaniyada yillar davomida ishlab, soliq va ijtimoiy badal to‘lagan bo‘lishi mumkin. Ammo qaytib kelgach, rasman bu yillar go‘yo mavjud bo‘lmagan hisoblanadi.

Bu faqat pensiya miqdoriga emas, balki pensiyaga umuman chiqish huquqiga ham ta’sir qilishi mumkin. Chunki minimal staj talabi bo‘lganda, yetarli yil to‘planmagan odam pensiyasiz qolishi ham mumkin.

Nima o‘zgarishi kutilmoqda

Shavkat Mirziyoyev xorijda ishlagan yillar vatanga qaytgandan keyin, jumladan pensiya hisobida tan olinishi kerak, deb aytdi. Bu bayonot bilan birga aniq yo‘nalish ham e’lon qilindi.

O‘zbekiston allaqachon uchta mamlakat bilan ish stajini o‘zaro tan olish to‘g‘risida bitim imzolagan. Bu mamlakatlar: Qirg‘iziston, Ozarbayjon va Turkiya. Endi shunga o‘xshash kelishuvlar Rossiya, Germaniya, Yaponiya, Janubiy Koreya va boshqa mamlakatlar bilan ham tuzilishi rejalashtirilmoqda.

Ro‘yxatdagi mamlakatlar tasodifiy emas. Ular o‘zbek migrantlar eng ko‘p ishlaydigan yoki kelajakda ko‘proq borilishi kutilayotgan yo‘nalishlar.

«O‘zaro tan olish» qanday ishlaydi

Bu mexanizm odatda ikki tomonlama shartnoma asosida ishlaydi. Ikki mamlakat kelishib oladi: fuqaro bitta mamlakatda to‘plagan stajini ikkinchi mamlakatda rasman ko‘rsatishi mumkin. Lekin sxema har doim bir xil bo‘lavermaydi.

Ba’zi bitimlarda stajlar shunchaki qo‘shib hisoblanadi. Ba’zilarida esa har mamlakat o‘z davrini o‘zi hisoblab, keyin pensiyaning tegishli qismini o‘zi to‘laydi. Qaysi model tanlangani har bir alohida shartnomaga bog‘liq. O‘zbekiston imzolagan va rejalashtirilgan bitimlarning aniq mexanizmi hali ommaviy ma’lumotlarda yo‘q.

Bu kimga tegishli

Birinchi navbatda, bu yillar davomida xorijda ishlagan va pensiya yoshiga yaqinlashayotgan odamlarga dolzarb. Lekin yosh migrantlar ham buni hisobga olishi kerak: ketishdan oldin qaysi mamlakat bilan bitim borligini tekshirish erta ko‘rilgan hushyorlik.

Ikkinchi toif: hozir xorijda ishlayotganlar. Agar shartnoma mavjud bo‘lsa yoki tuzilishi kutilsa, o‘sha yerdagi rasmiy bandlik, hujjatlar va to‘lovlar muhim bo‘ladi. «Kulrang» bandlik, ya’ni rasmiy ro‘yxatdan o‘tmasdan ishlash, hatto bitim bo‘lsa ham stajga hisob bo‘lmasligi mumkin.

Uchinchi toif: qaytib kelganlar. Agar siz allaqachon O‘zbekistonga qaytgan bo‘lsangiz va xorijda ishlagan bo‘lsangiz, Qirg‘iziston, Ozarbayjon yoki Turkiyadan hujjat talab qilish imkoniyatini aniqlash vaqti kelgan bo‘lishi mumkin.

Hozirgi holat: uchta mamlakat bilan shartnoma bor

Qirg‘iziston, Ozarbayjon va Turkiya bilan bitimlar allaqachon imzolangan. Bu uchta mamlakatda ishlagan va rasmiy stajni tasdiqlash imkoniyatiga ega bo‘lganlar uchun hozirning o‘zida pensiya idoralariga murojaat qilish mantiqqa to‘g‘ri keladi. Konkret tartibni Pensiya jamg‘armasidan yoki Mehnat vazirligi tuzilmalaridan so‘rash kerak bo‘ladi.

Rossiya, Germaniya, Yaponiya va Janubiy Koreya bilan bitimlar hali rejalashtirilish bosqichida. Qachon imzolanishi noma’lum, shuning uchun bu mamlakatlardan qaytganlar uchun hozircha kutish va yangilikni kuzatib borish amaliyroq.

Nima qilish kerak

Agar siz xorijda ishlaganmiz yoki hozir ishlayotgan bo‘lsangiz, bir necha qadam amaliy bo‘ladi.

Birinchidan, mamlakatingiz ro‘yxatni tekshiring. Bitim imzolangan mamlakatlar Qirg‘iziston, Ozarbayjon va Turkiya. Agar siz aynan shu yerda ishlagan bo‘lsangiz, rasmiy tasdiqlash hujjatini olish jarayonini hoziroq boshlash mumkin.

Ikkinchidan, hujjatlarni saqlang. Ish shartnomasi, soliq guvohnomalari, ijtimoiy sug‘urta to‘lovlari to‘g‘risidagi ma’lumotnomalar, rasmiy bandlikni tasdiqlovchi har qanday hujjat kelajakda stajni isbotlash uchun kerak bo‘ladi. Elektron nusxasi ham, qog‘oz nusxasi ham zarur.

Uchinchidan, rasmiy bandlikka e’tibor bering. Xorijda rasmiy shartnomasisiz ishlash, hatto bitim bo‘lsa ham, stajga hisob bo‘lmaydi. Bu ayniqsa Rossiya va Koreya kabi mamlakatlar bilan bitim imzolanishini kutayotganlar uchun muhim.

To‘rtinchidan, murojaatni kechiktirmang. Agar bitim hozirning o‘zida mavjud bo‘lsa, Pensiya jamg‘armasiga tushuntirish so‘rab yoki hujjat topshirish tartibi haqida so‘rab borish kerak.

Pensiya hisoblash o‘zgarmaydi, staj hisobi o‘zgaradi

Muhim tafsilot: bu yangilik pensiya miqdorini avtomatik ko‘paytirishni anglatmaydi. Mexanizm boshqa: xorijdagi yillar stajga qo‘shilgach, pensiyaga chiqish huquqi va uning hajmi o‘sha umumiy staj asosida hisoblanadi. Nima hisoblangani esa O‘zbekiston pensiya qonunchiligi bo‘yicha belgilanadi.

Shuning uchun «xorijda ko‘p ishlagan bo‘lsam, pensiyam katta bo‘ladi» degan taxmin to‘g‘ri emas. Bu ko‘proq «pensiyaga umuman chiqish huquqini ta’minlash» va «minimal staj to‘lashi» masalasi.


Bitimlar soni ortib borsa, bu sohadagi tasvir ham aniqroq bo‘ladi. Hozircha eng amaliy qadam: hujjatlarni tartibga keltirish va bitim mavjud mamlakatlar bo‘yicha Pensiya jamg‘armasiga murojaat qilish.