O‘zbekiston Markaziy banki asosiy stavkani 14% dan 13,5% gacha tushirishi mumkin
Markaziy bank 14% stavkani hozircha to‘g‘ri deb topdi. Lekin keyingi yig‘ilishlarda uni 13,5% gacha tushirish masalasi kun tartibiga kiritilishi mumkin.
Biznes va ishMarkaziy bank 14% stavkani hozircha to‘g‘ri deb topdi. Lekin keyingi yig‘ilishlarda uni 13,5% gacha tushirish masalasi kun tartibiga kiritilishi mumkin.
4-noyabr kuni bo‘lib o‘tgan Markaziy bank boshqaruvi yig‘ilishida stavkani oshirish umuman muhokama qilinmadi. Bu haqda Markaziy bank rais o‘rinbosari Nodirбек Аchilоv matbuot anjumanida aytdi. Ekspertlar ham 14% li joriy daraja inflyatsion risklarni ushlab turish uchun yetarli deb hisobladi.
Lekin yig‘ilish shunday yakunlanmadi.
Nima uchun 13,5% raqami paydo bo‘ldi
Markaziy bank uchta omilga e’tibor bermoqda: asosiy inflyatsiya dinamikasi, inflyatsion kutilmalar va valyuta bozorining ahvoli. Achilоv so‘zlariga ko‘ra, bu uchala yo‘nalishda ijobiy tendentsiyalar kuzatilmoqda va aynan shu sababli regulyator stavkani 13,5% gacha tushirish imkoniyatini ko‘rmoqda.
Bu hali kamaytirish va’dasi emas. Bu «shartlar mustahkamlanib, bizga ko‘proq ishonch bersa, masala keyingi yig‘ilishlar kun tartibiga kiritilishi mumkin» degani. Farqi katta: hozir birorta raqam va muddat rasmiy tasdiqlangan emas.
Tarif o‘sishi haqida ham bir aniqlik kiritildi. Kommunal xizmatlar va boshqa tartibga solinadigan tariflarning ko‘tarilishi inflyatsiyaga ta’sir qiladi, lekin Markaziy bank bu ta’sirni qisqa muddatli deb baholaydi. Ya’ni regulyator uzoq muddatda inflyatsiyaning yana tezlashishini kutmayapti.
Bu bozor uchun nima anglatadi
Markaziy bank asosiy stavkasi ko‘plab foiz stavkalarining tayanchiga aylanadi: omonatlar, kreditlar, ipoteka. Stavka pasaysa, bir necha yo‘nalishda zanjirsimon o‘zgarish boshlanishi mumkin.
Kredit bo‘yicha. Banklar Markaziy bank stavkasiga orientirlangan holda o‘z kreditlarini narxlaydi. Asosiy stavka tushadigan bo‘lsa, yangi kreditlar bo‘yicha stavkalar ham sekin-asta tushishi kutiladi. Allaqachon olingan, belgilangan stavkali kredit uchun bu o‘zgarmaydi, lekin yangi olmoqchi bo‘lganlar uchun muhim.
Omonat bo‘yicha. Bu yerda teskari mantiq ishlaydi. Stavka pasaysa, banklardagi omonat daromadliligi ham biroz qisqarishi mumkin. Yaqin oylarda yaxshi foizda omonat ochish haqida o‘ylab yurganlar uchun bu muhim signal bo‘lishi mumkin.
Valyuta bozori bo‘yicha. Markaziy bank stavkani tushirishni o‘ylab turgani so‘mni zaiflashtirmasmi degan savol tug‘iladi. Regulyator o‘zi valyuta bozorini ijobiy tendentsiya sifatida ko‘rsatayotgani bu boradagi ishonchni bildiradi, lekin prognoz berish Tiyn.uz ning ishi emas.
Qachon aniq bo‘ladi
Hozircha «keyingi yig‘ilishlar» degan muddatdan o‘zga narsa yo‘q. Markaziy bank boshqaruvi yig‘ilishlari muayyan jadval bo‘yicha o‘tkaziladi, lekin qaysi yig‘ilishda bu masala rasman kun tartibiga qo‘yilishi noma’lum.
Achilоv aytganidek: «Agar bu omillar mustahkamlanib, bizga ko‘proq ishonch bersa, stavkani kamaytirish masalasi keyingi yig‘ilishlar kun tartibiga kiritilishi juda ehtimoldan holi emas».
Ikki shartga e’tibor bering: «agar mustahkamlansa» va «juda ehtimoldan holi emas». Bu kafolat emas, yo‘nalish.
O‘quvchi nima qilishi kerak
Agar kredit olishni rejalashtirmoqchi bo‘lsangiz, stavka pasayishini kutib o‘tirish yoki hozir olish masalasi har kimning moliyaviy vaziyatiga bog‘liq. Lekin signal bor: regulyator tushirish tomon og‘moqda.
Agar omonat ochmoqchi bo‘lsangiz, Tiyn.uz katalogida hozirgi taklif qilinayotgan stavkalarni ko‘ring. Stavka pasaysa, banklar omonat foizlarini ham sekin tushirishi mumkin, shuning uchun hozirgi shartlarni o‘tkazib yubormaslik ma’noga ega bo‘lishi mumkin.
Agar kuzatib borishni xohlasangiz, Markaziy bankning rasmiy xabarlarini kuzatib boring: keyingi boshqaruv yig‘ilishida masala rasman muhokamaga qo‘yiladimi yoki yo‘qmi, o‘shanda aniq bo‘ladi. Hozircha 14% amaldagi stavka bo‘lib qolmoqda.