10 mln so‘mgacha mikroqarz

Bunday summalarga 2025-yil 24-iyuldan amal qiladigan MB ning umumiy normativlari tegishli: stavka — kuniga 0,25% dan ko‘p emas, muddat — 36 oydan ko‘p emas, butun muddat uchun to‘liq ortiqcha to‘lov — yillik 50% dan ko‘p emas. Qarz yuki ko‘rsatkichi (PDN) majburiy tekshiriladi: qarz oluvchining barcha kredit va qarzlar bo‘yicha jami to‘lovlari oylik daromadning 50% idan oshmasligi kerak. 10 mln so‘mga yaqin summada PDN kichikroq summalardagiga qaraganda sezgirroq parametrga aylanadi — bank to‘lovni tasdiqlangan daromad bilan diqqat bilan solishtiradi.

Hisob-kitob namunasi uchun: 12 oyga 10 mln so‘m qarz, yillik 30% ma’lumot uchun olingan stavka va annuitet jadvalida oylik to‘lov taxminan 975 ming so‘m bo‘ladi. Bu raqamlar tartibini tushunish uchun illustrativ misol — real stavka va yakuniy to‘lov muayyan mahsulot shartlariga, garov yoki kafil borligiga va qarz oluvchining kredit tarixiga bog‘liq.

10 mln so‘mgacha diapazonda garovsiz mahsulotlar ham, garov yoki kafil talab qilinadigan qarzlar ham uchraydi — summa bo‘yicha yagona qoida yo‘q, har bir bank o‘z mahsuloti shartlarini mustaqil belgilaydi. Odatda, diapazon ichida so‘ralayotgan summa qancha yuqori bo‘lsa, bank qo‘shimcha ta’minot yoki daromadning batafsilroq tasdiqlanishini so‘rash ehtimoli shuncha katta.

Ariza berishdan oldin bankdan aniqlashtiring: mahsulotning minimal summasini (hamma banklar ham 0 dan 10 mln gacha butun summani berishga tayyor emas — bir qismida minimal chegara bor), talab qilinadigan daromad hujjatlari tarkibini va mablag‘ o‘tkazish usulini — kartaga yoki hisobga. Har bir mahsulotning to‘liq shartlarini banklar mustaqil e’lon qiladi, ularning bir qismi Tiyn kartochkasida aks ettirilgan.

So‘ndirish jadvalini ham oldindan chamalash foydali. Annuitet jadvalida to‘lov butun muddat bir xil, differensial jadvalda to‘lovlar muddat oxiriga kamayadi, ammo boshida yuqoriroq. 10 mln so‘mgacha mikroqarzlar uchun hamma banklar ham ikkala jadval variantini taklif qilmaydi — qaysi jadval mavjudligi va ular o‘rtasida tanlash mumkinligi muayyan mahsulot shartlarida ko‘rsatilgan, va bu tafsilotni shartnoma imzolashdan oldin aniqlashtirish lozim, chunki qarz oluvchi byudjetiga yukning oylar bo‘yicha taqsimlanishi shunga bog‘liq.

Oldindan tekshirish lozim bo‘lgan yana bir tafsilot — komissiyalar. Foiz stavkasidan tashqari shartnomada qarzni berish yoki xizmat ko‘rsatish komissiyasi ko‘rsatilgan bo‘lishi mumkin, va amaldagi normativlar bo‘yicha u yillik 50% dan oshmasligi kerak bo‘lgan to‘liq ortiqcha to‘lov hisobiga kiradi. Barcha to‘lovlarni hisobga olgan qarzning to‘liq qiymatini bank shartnoma imzolashdan oldin oshkor qilishi shart — mahsulotlar o‘rtasida faqat nominal foiz stavkasini emas, aynan shu raqamni taqqoslash lozim.