67 ta taklif — 29 ta bankdan · foiz 19.5% dan
5 mln so‘mgacha mikroqarzlar — bozorda summa bo‘yicha eng keng tarqalgan segmentlardan biri: bunday summalar ko‘pincha maishiy ehtiyojlar, ta’mir, texnika yoki qisqa muddatli kassa uzilishini yopish uchun kerak bo‘ladi. Bu sahifada mahsulot summasining yuqori chegarasi 5 mln so‘mgacha (shu jumladan) qarz rasmiylashtirishga imkon beradigan O‘zbekiston banklarining takliflari jamlangan.
2025-yil 24-iyuldan mikroqarz shartlari Markaziy bank normativlari bilan cheklangan: maksimal stavka — kuniga 0,25% dan ko‘p emas, muddat — 36 oydan ko‘p emas, butun muddat uchun to‘liq ortiqcha to‘lov — yillik 50% dan ko‘p emas. Qo‘shimcha ravishda qarz yuki ko‘rsatkichi (PDN) tekshiriladi: qarz oluvchining barcha kredit va qarzlar bo‘yicha jami oylik to‘lovlari oylik daromadning 50% idan oshmasligi kerak. Bu diapazon summalari uchun PDN o‘rtacha tasdiqlangan daromadda odatda qiyinchiliksiz o‘tadi, ammo tekshiruv baribir majburiy.
Hisob-kitob namunasi uchun: 12 oyga 5 mln so‘m qarz, yillik 30% ma’lumot uchun olingan stavka va annuitet jadvalida oylik to‘lov taxminan 487 ming so‘m bo‘ladi. Bu illustrativ misol — real stavka muayyan mahsulotga, garov yoki kafil borligiga, qarz oluvchining daromadi va kredit tarixiga bog‘liq; aniq hisob-kitobni mahsulot kartochkasidagi kalkulyatorda ko‘rish lozim.
5 mln so‘mgacha summalar ko‘proq garovsiz rasmiylashtiriladi — bank uchun bunday berish miqdorini mulkiy ta’minot rasmiylashtirishni talab qilishdan ko‘ra qarz oluvchining daromadi va kredit tarixi orqali baholash osonroq. Ammo bu universal qoida emas: banklarning bir qismi bu diapazonda ham garovli, ham garovsiz mahsulotlarni taklif qiladi, kafil talablari esa summadan alohida belgilanadi.
Rasmiylashtirishdan oldin bankdan bir necha amaliy tafsilotni aniqlashtirish lozim: qarzning minimal summasini (banklarning bir qismida chegara noldan yuqori boshlanadi va 5 mln maksimal summa bilan mos kelmaydi), berish usulini — kartaga yoki hisobga, va daromad hujjatlarining talab qilinadigan to‘plamini. Bu shartlarni banklar muayyan mahsulot tavsifida ko‘rsatadi.
Bu diapazondagi takliflarni taqqoslashda faqat «...dan» stavkaga emas, tanlangan muddat uchun to‘liq ortiqcha to‘lovga ham qarash foydali — kichik summalarda stavkadagi bir necha foiz punkti farqi mutlaq raqamlarda unchalik sezilmasligi mumkin, muddat va so‘ndirish usuli (annuitet yoki differensial jadval) esa yakuniy ortiqcha to‘lovga kuchliroq ta’sir qiladi. Har bir mahsulotning batafsil sahifasidagi kalkulyator kiritilgan summa va muddat uchun to‘lov va ortiqcha to‘lovni hisoblaydi.
Qarz summasining kichikligi standart rasmiylashtirish tartibidan ozod qilmaydi: bank baribir shaxsni tasdiqlovchi hujjat va daromad ma’lumotlarini so‘raydi hamda arizachini KATM dagi kredit tarixi bilan solishtiradi. Kichik summalarning farqi asosan shundaki, ularda bank xodimining qo‘lda tekshiruvisiz avtomatik skoring ko‘proq qo‘llaniladi, bu esa yirikroq arizalarga nisbatan qaror qabul qilish vaqtini qisqartiradi.
Bunday summa ko‘pincha maishiy ehtiyojlarga — texnika, ta’mir, davolanish, ta’lim yoki qisqa muddatli kassa uzilishini yopishga kerak bo‘ladi. Banklar, odatda, iste’mol mikroqarzlari bo‘yicha mablag‘dan foydalanish maqsadini cheklamaydi.
Har doim emas: bu diapazon summalari ko‘pincha garovsiz rasmiylashtiriladi, chunki bank uchun riskni daromad va kredit tarixi orqali baholash osonroq. Ammo banklarning bir qismi bu diapazonda garovli mahsulotlarni ham taklif qiladi — bu muayyan mahsulot shartlarida ko‘rsatilgan.
Namuna uchun: yillik 30% ma’lumot uchun olingan stavka va 12 oylik annuitet jadvalida to‘lov oyiga taxminan 487 ming so‘mni tashkil qiladi. Bu illustrativ hisob-kitob — amaldagi stavka mahsulotga va muayyan bank shartlariga bog‘liq.
MB normativi bo‘yicha har qanday mikroqarz muddati 36 oydan oshishi mumkin emas. Bu summa diapazonidagi har bir mahsulotning aniq maksimal muddati uning shartlarida ko‘rsatilgan.
Qonuniy ko‘rib chiqish muddati — uch ish kunidan ko‘p emas. Banklarning bir qismida kichik summalar bo‘yicha qaror avtomatik skoring orqali tezroq — daqiqalarda shakllanadi.
Bu muayyan bank va mahsulotga bog‘liq: banklarning bir qismi joriy qarz muvaffaqiyatli so‘ndirilgach takroriy yoki qo‘shimcha arizalarni ko‘rib chiqadi. Takroriy murojaat shartlarini bevosita bankda aniqlashtirish lozim.
Foizlar va shartlar ma’lumot uchun berilgan va o‘zgarishi mumkin — ariza berishdan oldin bankda aniqlashtiring.